Se checksum quinextia tla se dato ahcic nochi, ahmo monequi moittas nochi ica tlen achtohui. Akin quititlani quichihua se número tlen ahmo huehueyac, akin quiselia quichihua ocsepa, huan tla ome quinamiquih, ocachi huelis ahmo itlah polihuiya ipan ohtli. Quitequipanoah archivos ZIP, imágenes PNG huan redes Ethernet.
CRC-32 quiitta tlahtolli quen se número binario tlen huey huan quixexeloa ica se polinomio tlen ahmo mopatla; tlen mocahua, 32 bits, ya tlen quisqui. Ipan tequitl mochihua byte ica byte ica se tabla tlen ya mochiuh achtohui, yeca ihciuhca mochihua.
Tlen ahmo chicahuac
Quipalehuia ihcuac onca se error tlen ahmo mochiuh ica tlanequiliztli, ahmo ihcuac aca quipatla tlahtolli ica tlanequiliztli. Nochi aca huelis quipatla nahui bytes para se tlahtolli tlen ahmo melahuac quipiyas san no ya CRC tlen tlahtolli melahuac, quen quinextia tlatzonquiza paso. Para momatis tla aca quipatlac ica tlanequiliztli, monequi se hash criptográfico noso, ocachi cuali, se firma.
Miac xihuitl MD5 eliyaya hash tlen nochi tlamantli. Quipatla nochi tlahtolli ipan 128 bits, nochipa san no ya para san no ya tlahtolli huan ahmo neci quenin itech poui. Motequipanoaya para quipiyaya contraseñas, quiittaya tlen mocuiliaya ipan internet huan quifirmaroaya certificados.
Tlen 2004 huelis mochihuah colisiones, ome tlahtolli tlen ahmo san no iuhqui ica san no ya MD5, ipan sequin segundos ica se computadora quen nochi. Ipan 2012, malware Flame quitequipanoh se colisión tlen MD5 para quichihuas se certificado tlen Microsoft tlen ahmo melahuac. Noihqui ihciuhca mochihua, se tarjeta gráfica quiyeyecoa miac miles tlen millones tlen contraseñas ipan se segundo. Axcan san cuali quen checksum para errores tlen ahmo mochiuh ica tlanequiliztli, quen se CRC.
Tequiti quen MD5, ica chicueyi registros, 64 vueltas huan se tlahueyichihualiztli tlen bloque campa nochi yancuic palabra moquetza ipan nahui tlen achtohui. Tla mopatla san se bit tlen tlahtolli, mopatlah tlahco tlen bits tlen quisqui.
Tlen ahmo chicahuac
Ya se hash tlen cuali, pero ihciuhca mochihua, yeca ahmo ixquich para quipiyas contraseñas: akin quixixinia huelis quiyeyecoa miac miles tlen millones tlen contraseñas ipan se segundo. Para ya onca algoritmos tlen yolic mochihuah ica tlanequiliztli, quen Argon2id. Se computadora cuántica san quitepitzinoa tlahco ichicahualiz ipan bits (algoritmo tlen Grover), huan ocsepa mocahua miac.
Para quipiyas contraseñas ahmo monequi se hash tlen ihciuhca, monequi se tlen yolic mochihua ica tlanequiliztli. Argon2id quitlanqui Password Hashing Competition ipan 2015 huan ya tlen OWASP quiihtoa ma motequipano axcan. Ahmo san quinequi tiempo, noihqui quinequi memoria: nochi tlayeyecoliztli quitemitia miac megabytes campa nochi bloque moquetza ipan occequin tlen achtohui.
Sal ya se valor tlen ahmo momachilia huan mopiya ica tlen quisqui. Ica ya, ome tlacameh tlen quipiyah san no ya contraseña ahmo quiselíah san no ya tlen quisqui, huan akin quixixinia monequi quixixinis nochi cuentas se ica se. Tlen quipiya servidor ya nochi tlahcuilolli tlen tiquitta ipan itlamiya, ica algoritmo, costo, sal huan tlen quisqui, pero ayic contraseña.
Xicpatla memoria huan xiquitta quenin mohueyichihua tiempo. Para ta ya san se achitzin ihcuac ticalaqui; para akin quiyeyecoa se mil millones contraseñas ya se costo tlen huey.
Tlen ahmo chicahuac
Se contraseña tlen ahmo huehueyac noso tlen nochi quitequipanoah huelis momatis, san ocachi yolic. Nican memoria tepitzin para tlen moita ma tequiti ipan nochi computadora; ipan servidor motequipanoa ocachi tlen 19 MiB, quen quiihtoa OWASP.
Julio César quitlatiaya itlahtol tlen yaoyotl ica quiihcuaniaya nochi letra se número tlen ahmo mopatla ipan alfabeto. Ica 3, A mocuepa D huan «hola» mocuepa «krod». Para ticnextis, moihcuania ica tlacuitlapa.
Tlen ahmo chicahuac
San onca 25 llaves tlen huelis, yeca san monequi tiquinyeyecos nochi, quen ipan tlatzonquiza paso; san se quimaca tlahtolli tlen huelis mopohua. Noihqui se letra nochipa motlatia san no iuhqui, huan letras tlen ocachi neci ipan tlahtolli quinextiah llave.
Vigenère cifrado tlen huehcauh
Vigenère quitequipanoa se tlahtolli quen llave, huan nochi letra tlen llave quiihtoa quezqui moihcuanias letra tlen tlahtolli tlen itech poui. San no ya letra tlen tlahtolli huelis motlatia ahmo san no iuhqui quen campa onca, yeca quiilhuiayah «cifrado tlen ayac huelis quinextia» ipan quemach eyi siglos.
Tlen ahmo chicahuac
In llave ocsepa peuhtiuh. Ipan siglo XIX, Charles Babbage huan Friedrich Kasiski quinextihqueh quenin momatis ihuehueyaca ica tlamantli tlen mochihuah ocsepa ipan tlahtolli motlatij. Ihcuac momati ihuehueyaca, tlahtolli moxexeloa ipan columnas, huan nochi columna ya se César tlen poliui ica análisis tlen frecuencias. Tlatzonquiza paso quinextia ni columnas.
ChaCha20-Poly1305 quichihua san no ya tequitl quen AES-GCM ica occe tlamantli. Quichiuh Daniel J. Bernstein huan san quitequipanoa sumas, malacachoaliztli huan XOR (ARX), yeca ihciuhca mochihua maski ipan teléfonos tlen ahmo quipiyah instrucciones para AES. Quitequipanoah TLS 1.3, WireGuard huan SSH.
ChaCha20 quinechicoa se cuadrícula tlen 16 palabras (constantes, llave, se contador huan nonce) ipan 20 vueltas huan quichihua se flujo tlen bytes tlen mosepanoa ica tlahtolli. Poly1305 quichihua etiqueta ica se polinomio módulo 2¹³⁰ − 5.
Tlen ahmo chicahuac
Ahmo momati se tlaixixinilistli tlen huelis mochihuas, maski ica computadoras cuánticas. Quen ica AES-GCM, se nonce ayic monequi mochihuas ocsepa ica san no ya llave.
RSA (1977) eliyaya achtohui cifrado tlen llave pública tlen huelqui motequipano. Nochi aca huelis quitlatia ica llave pública, pero san akin quipiya llave privada huelis quinextia. Ichicahualiz moquetza ipan ni: quimiyacpoas ome números primos tlen hueyi ya amo ohui, pero quinxexelos ocsepa ya ohui.
Tictlatis ya ticchihuas tlahtolli se número huan ticmiyacpoas ica potencia e módulo n; ticnextis ya ticmiyacpoas tlen quisqui ica potencia d. OAEP ya se tlatemitiliztli tlen ahmo momachilia tlen mochihua achtohui, para san no ya tlahtolli ayic quimacas san no ya tlen quisqui. Ipan se llave tlen 2048 bits san caben 190 bytes; ipan tequitl RSA quitlatia se llave tlen AES, huan AES quitlatia datos.
Tlen ahmo chicahuac
Se computadora cuántica tlen huey huelis quixexeloa n ica algoritmo tlen Shor huan quiselia llave privada. Yeca NIST quiihtoa ma ayocmo motequipano RSA ipan 2035. Noihqui, aca huelis quipiya axcan tlahtolli tlen motlatiah para quinnextis ihcuac onyas ni computadora.
X25519 quichihua quenin moxexelohuas se llave ahmo quititlanis. Alicia huan Bob quipepenah se número ichtaca huan quinextiah tlen quisqui ihcuac quimiyacpoah se punto tlen se curva elíptica ica ni número; teipa, nochi aca quimiyacpoa tlen quisqui tlen occe ica iichtacatlamantli. Ome ahcih ipan san no ya punto, huan akin san quiittac valores públicos ahmo huelis quichihuas.
Ya intercambio tlen llaves tlen ocachi motequipanoa axcan, ipan TLS 1.3, Signal, WhatsApp huan SSH. Nican ichtacatlamantli tlen moxexelohuah mochihua se llave AES-256-GCM tlen quitlatia mo tlahtolli.
Tlen ahmo chicahuac
Quen RSA, algoritmo tlen Shor huelis quipoloa ipan se computadora cuántica tlen huey. Yeca navegadores ya quisepanoah ica ML-KEM (X25519MLKEM768), tlen quinextia categoría tlen teipa.
ML-DSA (FIPS 204, 2024) ya firma digital post-cuántica. Se firma quinextia tla se tlahtolli huallauh tlen akin quipiya llave privada huan ayac quipatlac; nochi aca tlen quipiya llave pública huelis quiitta.
Para mofirmaroas mopepena se vector y tlen ahmo momachilia huan moihcuania ica ichtacatlamantli quen quiihtoa se tlatlaniliztli c tlen quiza tlen se hash tlen tlahtolli. Tla tlen quisqui, z, huelis quinextia itlah tlen ichtacatlamantli pampa huey, motlaza huan moyeyecoa ocsepa; quemach monequi macuilli tlayeyecoliztli. Para moittas mochihua ocsepa cálculo ica llave pública huan moitta tla quiza san no ya tlatlaniliztli. Ipan itlamiya tiquittas tla san ticpatla se letra tlen tlahtolli, firma ayocmo melahuac.
Tlen ahmo chicahuac
Firmas quipiyah 3309 bytes, huan Ed25519 san 64, ya ni tetic ipan certificados huan protocolos ica miac firmas. Quen ML-KEM, ya yancuic, yeca tlapatlaliztli mochihua ica cuidado huan ica pasos.