8 carácter térã hetave, peteĩ mayúscula, peteĩ número, peteĩ carácter especial, peteĩ jeroglífico, peteĩ nota musical ha peteĩ unicornio ruguy. Reikuaáma kóva; opavave ñambohasa requisito ridículo rehe jajapo jave peteĩ contraseña. ¿Mba’érepa ijetu’u upéicha?

Yvypóra apytu’ũ oñemoambue heta mil ary pukukue, ojuhu hag̃ua patrón peteĩ universo henyhẽva ruido-gui. Ndahasýi; ahai ramo :), rehecháta peteĩ tova opukáva, jepe ha’e mokõi punto ha peteĩ línea curva añónte. Rehecha peteĩ patrón oĩháme mokõi carácter añónte. Ha ambue hendápe avei upéicha; ha’e ramo ndéve rejapo hag̃ua peteĩ mba’e pyahu, rejapóta avei peteĩ patrón reheve.

Nde firma oguereko peteĩ patrón. Reikuaa mba’e línea rejapova’erã ha mba’e orden-pe, upévare akóinte osẽ ojoguaháicha. Ko’ág̃a eñeha’ã rejapo peteĩ firma ndoguerekóiva patrón. Ikatu reñemongu’e nde po zigzag-icha ha rejapo círculo, haimete akóinte peteĩ lado-gotyo.

Ñahecha haguéicha publicación ohasavaekuépe, seguridad oikotevẽ mba’e ndaikatúiva jaikuaa tenondegua ha hasýva jajuhu. Yvypóra jajapo pe contrario. Ñaimandu’ava’erã ñande contraseña rehe, upévare jajapova’erã ndahasýi hag̃uáicha ñaimandu’a. Jaipuru ñande nacimiento ára, ñande mascota réra, ñande artista jahayhuvéva réra térã, ivaivéva, ñe’ẽ ha’eháicha contraseña.

Upévare, ary 2000 ñepyrũme, oñeha’ã hag̃ua ani oiko upéva, umi experto ciberseguridad-pegua ojerure regla ombohetavéva complejidad, ha’eháicha mayúscula, número ha símbolo. Oikuaa umi hacker oñeha’ãta raẽ opavave oikuaáva rehe, upévare peteĩ contraseña ijetu’uvéva hasyvéta ojejuhu.

Peteĩ ñe’ẽ ndohupytýi

Ñañepyrũ peteĩ contraseña oguerekóva peteĩ ñe’ẽ añónte. Diccionario Oxford edición mokõiháme oĩ entrada 171 476 ñe’ẽ inglés-pe guarã ojeporúva ko’ág̃a. Peteĩ tapicha oñe’ẽva inglés oikuaa mbovyvéntema, 42 000 rupi he’iháicha peteĩ estudio 2016-gua, ha peteĩ ñemongetápe oikotevẽ 3 000 rupi familia ñe’ẽgua ohupyty hag̃ua 95 % ojeheróva, he’iháicha lingüista Paul Nation. Ñande cuenta-pe g̃uarã jaipurúta umi 2 048 ñe’ẽ ojeporuvéva. Ha’e peteĩ papapy porã peteĩ computadora-pe g̃uarã, 2 048 = 211 rupi, upévare peteĩteĩ ñe’ẽ lista-pegua ikatu ojehechakuaa peteĩ papapy 11 bit-gua reheve.

¿Mboy tiempo oikotevẽ peteĩ computadora oñeha’ã hag̃ua opavave rehe? Ary 2026-pe, Hive Systems, peteĩ empresa ciberseguridad-pegua, oalquila 16 tarjeta gráfica RTX 5090 ha ombopapa 138 675 ñeha’ã peteĩ segundo-pe contraseña oñeñongatúva bcrypt reheve; bcrypt ha’e peteĩ algoritmo omba’apóva mbegue a propósito, ja’e haguéicha publicación ohasavaekuépe.[1]

171 476 ñe’ẽ   ≈ 1.2 segundo
 42 000 ñe’ẽ   ≈ 0.3 segundo
  2 048 ñe’ẽ   ≈ 0.01 segundo

Ko’ág̃a jajerure mbovyvéramo peteĩ mayúscula, peteĩ número ha peteĩ carácter especial. Añetehápe, heta tapicha omoĩ mayúscula ñepyrũme ha número ha símbolo pahápe, upévare cálculo osẽ kóicha.

mayúscula   akóinte ñepyrũme           1
número      dígito 0 guive 9 peve     10
símbolo     teclado símbolo           32
orden       número térã símbolo raẽ    2

1 × 10 × 32 × 2 = 640 peteĩteĩ ñe’ẽme
2 048 × 640 = 1 310 720   ≈ 9 segundo

Opa umi regla omoambue peteĩ contraseña ho’áva 0.01 segundo-pe peteĩ ho’ávape 9-pe. Oikotevẽ 640 jey tiempo hetave, katu peteĩ tapicha oikese nde cuenta-pe g̃uarã, oha’arõ 9 segundo ndahasýi mba’eve.

Umi tiempo ha’e Hive computadora ko’ag̃agua mba’e. Ary 2004-pe, NIST, Estados Unidos estándar instituto, he’i jave guía autenticación-pegua-pe ojehe’a hag̃ua minúscula, mayúscula ha símbolo, peteĩ Pentium 4 umi ary-pegua oñeha’ã 10 000 rupi contraseña peteĩ segundo-pe md5crypt reheve; md5crypt ha’e va’ekue heta sistema contraseña hash upe tiempo-pe.

1 310 720 ÷ 10 000 peteĩ segundo-pe  ≈ 2 minuto

Upe tiempo jepe ndahasýi; peteĩ computadora óga-pegua oikotevẽ mokõi minuto añónte.

Ipukúva ipu’aka iñambuévare

Ñahechama mboýpa oipytyvõ complejidad. ¿Ha ipukukue? Jasegíramo ñande lista 2 048 ñe’ẽgua reheve, peteĩteĩ ñe’ẽ rembojoapýva ombohetave combinación 2 048 reheve.

Peteĩ barco vikingo ipukuetereíva, heta mbarakaja omongu’éva remo ha peteĩ capitán ohechaukáva tenonde, oho kuarahy oikévo peteĩ mbarakaja oĩháme; ko mbarakaja oguereko peteĩ sombrero de copa yva reheve ha goggles, ha okyhyjégui ohupi ipo peteĩ barco michĩvape pato-icha, peteĩ moño hovyũ reheve.

1 ñe’ẽ    2 048                                  ≈ 0.01 s
2 ñe’ẽ    2 048^2 ≈ 4.2 × 10^6   (7 dígito)      ≈ 30 segundo
3 ñe’ẽ    2 048^3 ≈ 8.6 × 10^9   (10 dígito)     ≈ 17 aravo
4 ñe’ẽ    2 048^4 ≈ 1.8 × 10^13  (14 dígito)     ≈ 4 ary

Peteĩ atacante-pe g̃uarã, oha’arõ 30 segundo ndaha’éi mba’eve. Oha’arõ 17 aravo oikotevẽma oipotaiterei. Katu oha’arõ 4 ary iporã añoite oikotevẽ añetéramo upe contraseña, ha opa upe tiempo pukukue ikatu oheka ambue tape iporãvéva ohupyty hag̃ua oipotáva.

Mbohapy ñe’ẽ minúscula añoite reheve ojoko atacante-pe aretevéramo peteĩ ñe’ẽ mayúscula, número ha carácter especial reheve-gui. Mayúscula, número ha símbolo ombotuichave base; rembojoapýramo ñe’ẽ ombotuichave exponente, ha exponente omoambueve resultado.

Rehechaháicha, peteĩ contraseña ipukúva iporãve peteĩ compleja-gui, ha upévare umi norma ko’ag̃agua ndojeruréi mayúscula, número ni símbolo. Ary 2017 guive, NIST he’i ndojejeruréiva’erã umi ñembojehe’a, ha ary 2025 guive he’i ndaikatúi ojejapo obligatorio. Ko’ág̃a ojerure pukukue, mínimo 15 carácter, contraseña añoite oñangarekóramo cuenta rehe.

Ary 2011-pe, cómic xkcd #936 ombojoja mokõi contraseña, peteĩ compleja ha ambue ipukúva. Ombopapa bit reheve, ombopapa haguéicha peteĩ llave tuichakue; peteĩteĩ bit rembojoapýva ojapo mokõi jey hetave combinación.

Peteĩ cómic xkcd mokõi fila-pe. Yvate, contraseña Tr0ub4dor&3 ojepe’a bit caja-pe, 28 rupi, ha peteĩ tapicha ndaikatúiva imandu’a. Yvy gotyo, frase correct horse battery staple, irundy ñe’ẽ 11 bit-gua, 44 rupi, ha peteĩ kavaju ohecháva peteĩ grapa ojejokuáva peteĩ batería rehe.

Randall Munroe cómic, xkcd #936, licencia CC BY-NC 2.5 reheve. Pailebot Logbook ñembohasa.

Cómic ñembohasa

Yvate, Tr0ub4dor&3 ojepe’a peteĩ ñe’ẽ base ndojeporúiva heta (16 bit), mayúscula térã nahániri (1), ñemoambue jepiguáva (3), peteĩ signo puntuación-gua (4), peteĩ número (3) ha iorden (1), 28 bit rupi; mil ñeha’ã peteĩ segundo-pe, 228 oikotevẽ 3 ára. Ha’e peteĩ ataque ikatúva oiko peteĩ servicio web ikangývape; pya’eve ojejuhu peteĩ hash oñemondáva, katu ndaha’éi upéva usuario ojepy’apyva’erã ára ha ára. Hasy ñaimandu’a hag̃ua («¿Trombón piko? Nahániri, Troubador. ¿Ha peteĩ o ha’e piko cero? ¿Ha oĩ piko peteĩ símbolo…?»), ndahasýi ojejuhu hag̃ua.

Yvy gotyo, irundy ñe’ẽ ojekuaáva, osẽva al azar, 11 bit peteĩteĩ, 44 bit rupi; mil ñeha’ã peteĩ segundo-pe, 244 oikotevẽ 550 ary. Hasy ojejuhu hag̃ua, ha nemandu’a hag̃ua reikuaa’akãma («Upéva ha’e peteĩ batería grapa», he’i kavaju. «¡Añete!»).

Yvy gotyo avei, «20 ary tembiapo rire, opavavépe ñambo’e oipuru hag̃ua contraseña hasýva yvypórape imandu’a hag̃ua, katu ndahasýiva computadora ojuhu hag̃ua».

Peteĩha, Tr0ub4dor&3, ojehecha al azar, katu ojejapo peteĩ tapicha ojapo hag̃uáicha, Troubador (trovador), peteĩ ñe’ẽ inglés, ha mbovy truco ojekuaáva reheve. Randall Munroe ome’ẽ 16 bit upe ñe’ẽme, osẽramoguáicha peteĩ lista 65 000 rupi ñe’ẽ ndojeporúiva heta-gui (216 = 65 536).

ñe’ẽ base       Troubador   16 bit
mayúscula       T            1 bit
ñemoambue       0  4         3 bit
símbolo         &            4 bit
número          3            3 bit
orden           &3           1 bit
                           ────────
                            28 bit

Upéva ha’e 268 millón mba’e ikatúva, 32 minuto rupi Hive máquina reheve.

Cómic contraseña mokõiha ha’e irundy ñe’ẽ inglés-pe, correct (hekopete), horse (kavaju), battery (batería) ha staple (grapa).

correct horse battery staple

Kóva jajapóma cuenta. Cómic ome’ẽ 11 bit peteĩteĩ ñe’ẽme, peteĩ ñe’ẽ ñande lista 2 048-guápeicha, 2 048 = 211 rupi.

correct   horse   battery   staple
  11    +  11   +   11    +   11    = 44 bit
Hive máquina reheve       ≈ 4 ary

Irundy ary ojehecha heta, katu computadora oiporãve. Ñahechama ñe’ẽ mayúscula, número ha símbolo reheve, ary 2004-pe oikotevẽ 2 minuto ha ko’ág̃a 9 segundo añónte, 14 jey pya’eve rupi. Ary 20 oúvape oikóramo jey upéicha, umi 4 ary oguejýta 3.5 jasy rupi peve.

Rembojoapýramo ñe’ẽ hetave, okakuaa pya’eterei; Electronic Frontier Foundation he’i jaipuru hag̃ua poteĩ peteĩ lista 7 776-gui, Hive pya’ekue reheve ojokóta 50 000 millón ary rupi, ñe’ẽ osẽramo al azar. ¿Katu ñe’ẽ rendaguépe, oĩramo 28 carácter frase-pe oĩháicha, oñeporavóva al azar?

correct   horse   battery   staple
   7    +   5   +    7    +   6     = 25 letra
                       + 3 espacio  = 28 carácter

26 minúscula + 26 mayúscula
+ 10 dígito + 32 símbolo + 1 espacio
= 95 carácter ≈ 6.57 bit peteĩteĩ

28 × 6.57 ≈ 184 bit
Hive máquina reheve       ≈ 5 × 10^42 ary (43 dígito)

Upéva 140 bit hetave, 1.4 × 1042 jey rupi hetave combinación, peteĩ papapy 43 dígito-gua. ¿Ha bit completamente al azar ramo, ndaha’éi carácter ikatúva ojehai añónte? Peteĩ computadora omoĩ peteĩteĩ carácter peteĩ byte 8 bit-gua ryepýpe.

28 carácter × 8 bit = 224 bit
Hive máquina reheve       ≈ 6 × 10^54 ary (55 dígito)

Ambue 40 bit, peteĩ billón jey hetave. Ko mokõi mba’épe, peteĩ computadora 14 jey pya’evéva jepe nomoambuéi mba’eve; umi ary hetaiterei gueteri universo ary-gui, 13 800 millón ary rupi.

Computadora tojapo

Peteĩ frase ipukúva iporã, ¿katu mboýpa ñaikotevẽ? He’iháicha NordPass, ary 2026-pe peteĩ tapicha oguereko 120 rupi contraseña personal ha 67 tembiapopegua. Opavave iñambuéva’erã. ¿Nemandu’ápa Telcel, peteĩ empresa celular-pegua México-pe, omondo hague chéve che contraseña texto plano-pe? Reipurúramo peteĩ contraseña heta hendápe, peteĩ servicio añoite ojavýramo upéicha, atacante ikatu oike opa nde cuenta-pe.

¿Máva ikatu imandu’a 120 frase iñambuévare? Jaikuaa ikatuha ñaimandu’a película ñe’ẽ, poema ha purahéi letra rehe, katu ñaimandu’a oguerekógui patrón ha avei jahendúgui jey jey. Nde purahéi rehayhuvéva rehendúma heta sa jey, katu peteĩ contraseña nderehaíri jepi, nde ndaha’éiramo Linux usuario ohaíva terminal-pe oipuru jave sudo.

Upévare, peteĩ gestor contraseña-pegua iporãiterei. Oñongatu opa nde contraseña ha reikotevẽ nemandu’a peteĩ añónte, gestor mba’éva.

¿Ha gestor imandu’áramo, mba’ére reñongatúta frase ndahasýiva nemandu’a hag̃ua? Ñahechama carácter al azar iporãveha frase-gui; apañuái ha’e ndaikatúiha ñaimandu’a hesekuéra. Upévare, tape iporãvéva reipuru hag̃ua peteĩ gestor ha’e reheja hese tojapo contraseña completamente al azar, ndaikatúiramo jepe nemandu’a.

Ára ha ára reipuru llave 128 térã 256 bit-gua completamente al azar, ha nde reiporavói ni peteĩ. Reikuaa hag̃ua, embojoja umíva carácter ikatúva rehai reheve.

128 bit   2^128 ≈ 3.4 × 10^38 (39 dígito)
          95^20 ≈ 3.6 × 10^39 (40 dígito)   →  20 carácter

256 bit   2^256 ≈ 1.2 × 10^77 (78 dígito)
          95^39 ≈ 1.4 × 10^77 (78 dígito)   →  39 carácter

Rehaiva’erãmo’ã 20 térã 39 carácter al azar oguereko hag̃ua upe mbarete.

Reike jave peteĩ sitio-pe HTTPS reheve, nde navegador ha servidor oñomoĩ peteĩ llave 128 térã 256 bit-gua ijupekuéra. Upe llave iñambue ambue navegador oikéva upe servidor-pe llave-gui, ha peteĩteĩ conexión oñepyrũ peteĩ pyahu reheve.[2] Oĩramo oipe’áva datos tape mbytépe, ojuhuva’erãmo’ã upe llave. Hive máquina oñeha’ãramo jepe llave rehe, ndaha’éi contraseña, peteĩ llave 128 bit-gua oikotevẽta 700 millón jey rupi universo ary, ha peteĩ 256 bit-gua, 1047 jeýgui hetave.[3]

Reike jave peteĩ wifi-pe WPA2 reheve, ikatu rehai peteĩ contraseña, reescanea peteĩ QR térã repoko botón WPS-re. Katu upe contraseña ndaha’éi pe ocifráva nde mensaje. Oñemoirũ jave, nde dispositivo ha router oiporavo peteĩteĩ peteĩ papapy al azar 256 bit-gua ha, umíva ha contraseña reheve, ojapo peteĩ llave 128 bit-gua pende mokõi añoitépe g̃uarã.[4] Ambue dispositivo red-pegua oguereko upe contraseña, katu ndoguerekói upe llave.

Remoñepyrũ jey jave nde celular, ojerure ndéve nde PIN 6 dígito-gua oheja mboyve ndéve reipuru nde kuã huella térã nde rova. Umi dígito ndaha’éi llave ocifráva nde dato. Peteĩ celular ko’ag̃aguápe, nde PIN ojehe’a peteĩ llave al azar reheve oĩva upe celular chip seguridad-pegua ryepýpe, peteĩ chip criptografía-pe g̃uarã añoite, ha upégui osẽ llave 256 bit-gua oñangarekóva nde dato rehe.[5] Oĩramo jepe ocopiáva opa nde dato ambue computadora-pe, ndaikatumo’ãi odescifra PIN añoite reheve; oikotevẽ avei nde celular chip seguridad-pegua, ha nde celular oheja ndéve reñeha’ã mbovy jey añónte. Ambue publicación-pe ñañe’ẽta ko’ã llave rehe.

Contraseña’ỹre

Opa ko’ã mba’e rire, ojehecha ndereikotevẽi rejapo nde contraseña, ha upévare ko’ág̃a oipota oipe’a. Passkeys osegi pe idea. Nde dispositivo ojapo al azar mokõi llave, jepi 256 bit-gua; privada opyta nde ndive ha sitio oñongatu pública añónte. Reike hag̃ua, sitio omondo peteĩ prueba ha nde dispositivo ofirma. Reipurúma heta jey; ha’e sitio ohechauka jave ndéve peteĩ QR, reescanea nde celular reheve ha reikéma, rehai’ỹre ni peteĩ contraseña.

Peteĩ mbarakaja pirata ipañuelo pytãva, oescanea icelular reheve código QR ojejokuáva peteĩ caja tesoro rehe, peteĩ itakua hesakãvape.

Reipuru hag̃ua upe llave oikotevẽ peteĩ PIN mbyky, nde kuã huella, nde rova, nde celular patrón térã peteĩ llave USB térã NFC añónte. Windows Hello PIN upéicha avei; ni peteĩ servidor ndohechái, ojeporu ko’ápe nde computadora chip seguridad-pegua, TPM, ryepýpe ojehupyty hag̃ua llave ipukúva.

Heta empresa ome’ẽma jeike contraseña’ỹre. Ary 2025 guive, Microsoft cuenta pyahu ojejapo contraseña’ỹre; Google ome’ẽ passkeys opción peteĩháicha ary 2023 guive, ha ary 2026-pe OpenAI ombojoapy peteĩ opción seguridad avanzada oipe’áva ChatGPT contraseña ha omoĩva passkeys térã llave física. Opavave oipota llave ipukúva ojejapóva automáticamente, ha oikuaa hag̃ua añetehápe ndépa, oipuru autenticación multifactor; upévare ñañe’ẽta publicación oúvape.

Referencia-kuéra


  1. Cálculo jajapóva ñandete upe pya’ekue reheve, atacante oñeha’ãramo opa combinación rehe; jepi ojuhu oñeha’ã rire mbytere peve. Umi tiempo 2004-gua oipuru 10 106 ñeha’ã peteĩ segundo-pe Openwall ohechauka va’ekue ary 2006-pe md5crypt-pe g̃uarã peteĩ Pentium 4 Xeon 3.2 GHz-pe. Sitio oipurúramo peteĩ hash pya’e ha ndaha’éi bcrypt, opa mba’e ho’a pya’eve. ↩︎

  2. RFC 8446: The Transport Layer Security (TLS) Protocol Version 1.3, sección 2 ha 7. TLS 1.3-pe, peteĩteĩ conexión ojapo ijupe g̃uarã illave. https://www.rfc-editor.org/info/rfc8446 ↩︎

  3. Peteĩ cálculo jajapóva ñandete. Oñeha’ã hag̃ua llave cifrado-pegua ndojeporúi bcrypt, upévare pya’ekue ndaha’éi Hive oguerekoháicha contraseña reheve. Peteĩ estudio 2021-gua ombopapa 5 800 millón rupi llave AES-128 peteĩ segundo-pe peteĩ tarjeta RTX 2070 Super-pe. Peteĩ RTX 5090 oguereko 12 jey rupi hetave mbarete cálculo-pe, upévare Hive 16 tarjeta oñeha’ãta peteĩ billón rupi llave rehe peteĩ segundo-pe. Universo ary 13 800 millón rupi ramo, 2128 llave oikotevẽta 7 × 108 jey rupi upe ary, ha 2256, 2 × 1047 jey rupi. ↩︎

  4. NIST SP 800-97, Establishing Wireless Robust Security Networks, A Guide to IEEE 802.11i (2007), sección WPA2 llave jerarquía rehegua. https://csrc.nist.gov/pubs/sp/800/97/final ↩︎

  5. Apple, Apple Platform Security, “Secure Enclave” ha “Passcodes and passwords”, https://support.apple.com/guide/security/secure-enclave-sec59b0b31ff/web ha https://support.apple.com/guide/security/passcodes-and-passwords-sec20230a10d/web. Android Open Source Project, File-based encryption, https://source.android.com/docs/security/features/encryption/file-based. ↩︎