Quentzin 8 letras, se mayúscula, se número, se carácter especial, se jeroglífico, se nota musical huan iezzo se unicornio. Nelía ticmati; nochi otitequitqueh ica requisitos tlen huel ridículos quemah oticchiuhqueh se contraseña. ¿Tleca ijqui ohui?

Totzontecon omopatlac ipan miac miles xihuitl para quinextis patrones ipan se universo tlen miac quichihua tlacaquiliztli. Ijcon amo ohui; tla nicihcuiloa :), tiquittas se ixtli tlen huetzca, masque san ome puntos huan se línea tlen cuacualtic. Otiquittac se patrón campa san onca ome caracteres. Huan ijcon nojquiya ipan ocse lado; tla nimitzilhuia ma xicchihua itlah yancuic, nojquiya cuali ticchihuas ica se patrón.

Mofirma quipiya se patrón. Ticmati catlehua líneas ticchihuas huan quenin, ica nopa nochipa moquixtia quen achto. Axcan xicyehyeco xicchihua se firma tlen amo quipiya patrón. Cuali timomah ticolinis quen zigzag huan tictlalis círculos, casi nochipa ipan se lado.

Quen oticitaqueh ipan in publicación tlen achto, in seguridad monequi tlamantli tlen amo huel tiquimati achto huan tlen ohui para ticpantis. In tlacameh ticchihuah tlen amo ijqui. Monequi ticelnamiquiseh tocontraseña, ica nopa monequi ticchihuaseh ma amo ohui para ticelnamiquiseh. Ticcuih tofecha tlen nacimiento, itoca tomascota, itoca toartista tlen ocachi ticnequih huan, tlen ocachi amo cualli, tlahtolli quen contraseña.

Ica nopa, ipan in pehualiz tlen xihuitl 2000, ica se tlayehyecoliztli para amo ijqui panos, in tlamatinimeh tlen ciberseguridad oquinequiqueh ma onca reglas tlen quitlalia ocachi complejidad, quen mayúsculas, números huan símbolos. Oquimatqueh in hackers achto quiyehyecosqueh tlen nochi quimatih, ica nopa se contraseña ocachi compleja ocachi ohui para quipantisqueh.

Se tlahtolli amo axcahua

Ma tipehuacan ica se contraseña tlen san se tlahtolli. In ome edición tlen diccionario Oxford quipiya entradas para 171 476 tlahtolli tlen axcan mocuih ipan inglés. Se tlacatl tlen tlahtoa inglés quinmati ocachi tepitzin, quentzin 42 000 quen quiteneh se estudio tlen 2016, huan ipan se tlahtoliztli san monequi quentzin 3 000 familias tlen tlahtolli para quitepehuas ocachi tlen 95 % tlen quiteneh, quen quiteneh in lingüista Paul Nation. Para tocuentas ticcuisqueh in 2 048 tlahtolli tlen ocachi miac tlacameh quincuih. Yeh se número cualli para se computadora, pampa 2 048 = 211, ica nopa cece tlahtolli tlen lista huel moixmatis ica se número tlen 11 bits.

¿Quexquich tiempo monequi se computadora para quiyehyecos nochi? Ipan 2026, Hive Systems, se empresa tlen ciberseguridad, oquitlaxtlahuili 16 tarjetas gráficas RTX 5090 huan oquitamachiuh 138 675 tlayehyecoliztli ipan se segundo ica contraseñas tlen mopiya ica bcrypt, se algoritmo tlen tequiti yolic a propósito, quen otictenehqueh ipan in publicación tlen achto.[1]

171 476 tlahtolli   ≈ 1.2 segundos
 42 000 tlahtolli   ≈ 0.3 segundos
  2 048 tlahtolli   ≈ 0.01 segundos

Axcan ma ticnequican quentzin se mayúscula, se número huan se carácter especial. Melahuac, miac tlacameh quitlalia in mayúscula ipan pehualiz huan in número huan in símbolo ipan tlamiliz, ijqui mochihua in cálculo.

mayúscula   nochipa ipan pehualiz        1
número      dígitos 0 hasta 9           10
símbolo     símbolos tlen teclado       32
orden       número o símbolo achto       2

1 × 10 × 32 × 2 = 640 ipan cece tlahtolli
2 048 × 640 = 1 310 720   ≈ 9 segundos

Nochi nopa reglas oquipatlaqueh se contraseña tlen huetzia ipan 0.01 segundos ipan se tlen huetzi ipan 9. Monequi 640 veces ocachi tiempo, pero para se tlacatl tlen quinequi calaquis ipan mocuenta, quichiyas 9 segundos amo itlah ohui.

Nopa tiempos tlen Hive, se computadora tlen axcan. Ipan 2004, quemah in NIST, in instituto tlen estándares tlen Estados Unidos, oquiteneh ipan iguía tlen autenticación ma moneloacan minúsculas, mayúsculas huan símbolos, se Pentium 4 tlen nopa xihuitl quiyehyecoaya quentzin 10 000 contraseñas ipan se segundo ica md5crypt, in hash tlen contraseñas tlen miac sistemas tlen nopa tiempo.

1 310 720 ÷ 10 000 ipan se segundo  ≈ 2 minutos

Masque ipan nopa tiempo, amo ohui catca; se computadora tlen calli san monequia ome minutos.

Tlen hueyac quitlanilia tlen raro

Ya oticitaqueh quexquich quipalehuia in complejidad. ¿Huan in hueyacayotl? Tla ticcuitoqueh tolista tlen 2 048 tlahtolli, cece tlahtolli tlen ticpiloa quimiyaquilia in combinaciones ica 2 048.

Se barco vikingo huel hueyac, ica miac mistin tlen quiolinia remos huan se capitán tlen quiteititia ixtlan, yauh quemah tonatiuh calaqui campa se mistli ica se sombrero de copa ica xochicualli huan goggles, tlen momahmauhtia huan quiehua imah ipan se barco tepitzin quen se pato ica se moño xoxoctic.

1 tlahtolli   2 048                                  ≈ 0.01 s
2 tlahtolli   2 048^2 ≈ 4.2 × 10^6   (7 dígitos)     ≈ 30 segundos
3 tlahtolli   2 048^3 ≈ 8.6 × 10^9   (10 dígitos)    ≈ 17 horas
4 tlahtolli   2 048^4 ≈ 1.8 × 10^13  (14 dígitos)    ≈ 4 xihuitl

Para se atacante, quichiyas 30 segundos amo itlah. Quichiyas 17 horas ya monequi quinequis. Pero quichiyas 4 xihuitl san cualli tla melahuac monequi nopa contraseña, huan ipan nochi nopa tiempo huelis quitemos ocse ohtli ocachi cualli para quipantis tlen quinequi.

Eyi tlahtolli san ica minúsculas ya ocachi huehcauh quiixnamiquih in atacante que se tlahtolli ica mayúscula, número huan carácter especial. In mayúscula, in número huan in símbolo quihueyilia in base; tla ticpiloa tlahtolli quihueyilia in exponente, huan in exponente ocachi miac quipatla in resultado.

Quen tiquitta, se contraseña hueyac ocachi cualli que se compleja, huan ica nopa in normas tlen axcan amo quinequih mayúsculas, números ni símbolos. Pehua 2017, in NIST quiteneh amo monequi ma quinequican nopa mezclas, huan pehua 2025 quiteneh amo huelis mochihuas obligatorio. Axcan quinequi hueyacayotl, mínimo 15 caracteres tla in contraseña san yeh quimocuitlahuia in cuenta.

Ipan 2011, in cómic xkcd #936 oquicomparo ome contraseñas, se compleja huan ocse hueyac. Oquitamachiuh ica bits, quen motamachihua quexquich hueyi se llave; cece bit tlen ticpiloa quichihua ome veces miac in combinaciones.

Se cómic tlen xkcd ipan ome filas. Ipan tlacpac, in contraseña Tr0ub4dor&3 xelihui ipan cajas tlen bits, quentzin 28, huan se tlacatl tlen amo huel quielnamiqui. Ipan tlatzintlan, in tlahtolli correct horse battery staple, nahui tlahtolli tlen 11 bits, quentzin 44, huan se cahuayo tlen quitta se grapa tlen pilcatoc ipan se batería.

Cómic tlen Randall Munroe, xkcd #936, ica licencia CC BY-NC 2.5. Traducción tlen Pailebot Logbook.

Traducción tlen cómic

Ipan tlacpac, Tr0ub4dor&3 xelihui ipan se tlahtolli tlen amo miac mocuih (16 bits), mayúscula o amo (1), cambios tlen nochi quichihuah (3), se signo tlen puntuación (4), se número (3) huan in orden tlen nopa (1), quentzin 28 bits; ica mil tlayehyecoliztli ipan se segundo, 228 quinequi 3 tonalli. Nopa se ataque tlen huelis panos ipan se servicio web tlen amo chicahuac; ocachi iciuhca ticpantis se hash tlen oquichtequiqueh, pero amo nopa monequi quimocuitlahuis in usuario tlen nochi tonalli. Ohui para ticelnamiquis («¿Trombón catca? Amo, Troubador. ¿Huan se o catca se cero? ¿Huan onca se símbolo…?»), amo ohui para ticpantis.

Ipan tlatzintlan, nahui tlahtolli tlen nochi quimatih, tlen moquixtiah al azar, 11 bits cece, quentzin 44 bits; ica mil tlayehyecoliztli ipan se segundo, 244 quinequi 550 xihuitl. Ohui para ticpantis, huan para ticelnamiquis ya otimomachti («Nopa se grapa tlen batería», quiteneh in cahuayo. «¡Melahuac!»).

Ipan tlatzintlan, «Satepan 20 xihuitl tlen tequitl, otitlamachtihqueh nochi ma quicuican contraseñas tlen ohui para tlacameh quielnamiquisqueh, pero amo ohui para computadoras quipantisqueh».

In achto, Tr0ub4dor&3, nesi al azar, pero mochihua quen se tlacatl quichihuasquia, ica Troubador (trovador), se tlahtolli ipan inglés, huan quexquich trucos tlen huel tiquimati. Randall Munroe quimaca 16 bits nopa tlahtolli, quen tla huala ipan se lista tlen quentzin 65 000 tlahtolli tlen amo miac mocuih (216 = 65 536).

tlahtolli base    Troubador   16 bits
mayúscula         T            1 bit
cambios           0  4         3 bits
símbolo           &            4 bits
número            3            3 bits
orden             &3           1 bit
                             ────────
                              28 bits

Nopa yeh 268 millones tlen tlamantli tlen huelis, quentzin 32 minutos ica in máquina tlen Hive.

In ome contraseña tlen cómic yeh nahui tlahtolli ipan inglés, correct (correcto), horse (cahuayo), battery (batería) huan staple (grapa).

correct horse battery staple

Ya oticchiuhqueh in cuenta tlen nopa. In cómic quimaca 11 bits cece tlahtolli, san quen se tlahtolli tlen tolista tlen 2 048, pampa 2 048 = 211.

correct   horse   battery   staple
  11    +  11   +   11    +   11    = 44 bits
ica in máquina tlen Hive  ≈ 4 xihuitl

Nahui xihuitl nesi miac, pero in computadoras mocualtilia. Ya oticitaqueh quemeh in tlahtolli ica mayúscula, número huan símbolo, ipan 2004 monequia 2 minutos huan axcan san 9 segundos, quentzin 14 veces ocachi iciuhca. Tla ipan 20 xihuitl tlen huala ocseppa panos ijqui, nopa 4 xihuitl tlamisquia ipan quentzin 3.5 metztli.

Tla ticpiloa ocachi tlahtolli, huel iciuhca mohueyilia; in Electronic Frontier Foundation quiteneh ma ticcuican chicuace ipan se lista tlen 7 776, tlen ica iciuhcayo tlen Hive quiixnamiquisquiah quentzin 50 000 millones xihuitl, tla in tlahtolli moquixtiah al azar. ¿Pero tla amo tlahtolli, tla 28 caracteres tlen huel ticihcuiloa, tlen moquixtiah al azar, san quexquich quipiya nopa tlahtolli?

correct   horse   battery   staple
   7    +   5   +    7    +   6     = 25 letras
                       + 3 espacios = 28 caracteres

26 minúsculas + 26 mayúsculas
+ 10 dígitos + 32 símbolos + 1 espacio
= 95 caracteres ≈ 6.57 bits cece

28 × 6.57 ≈ 184 bits
ica in máquina tlen Hive  ≈ 5 × 10^42 xihuitl (43 dígitos)

Nopa 140 bits ocachi, quentzin 1.4 × 1042 veces ocachi combinaciones, se número tlen 43 dígitos. ¿Huan tla bits completamente al azar, amo san tlen huel ticihcuiloa? Se computadora quitlalia cada carácter ipan se byte tlen 8 bits.

28 caracteres × 8 bits = 224 bits
ica in máquina tlen Hive  ≈ 6 × 10^54 xihuitl (55 dígitos)

Ocse 40 bits, se billón veces ocachi. Ipan nopa ome tlamantli, masque se computadora 14 veces ocachi iciuhca amo itlah quipatla; nopa xihuitl noja ocachi miac que iedad in universo, quentzin 13 800 millones xihuitl.

Ma in computadora quichihua

Se frase hueyac cualli, ¿pero quexquich monequi? Quen quiteneh NordPass, ipan 2026 se tlacatl quipiya quentzin 120 contraseñas personales huan 67 tlen itrabajo. Nochi monequi ma diferentes. ¿Ticelnamiqui Telcel, se empresa tlen celulares ipan México, onechhuallantih nocontraseña ipan texto plano? Tla ticcuitiuh mocontraseña ipan miac lugares, san monequi se servicio ma quichihua se tlahtlacolli ijcon para in atacante calaquis ipan nochi mocuentas.

¿Acah huelis quielnamiquis 120 frases diferentes? Ticmatih huelis ticelnamiquih tlahtolli tlen películas, poemas huan letras tlen canciones, pero ticelnamiquih pampa quipiyah se patrón huan nojquiya ocseppa huan ocseppa tiquincaquih. Mocanción tlen ocachi ticnequi oticcac miac cientos veces, pero se contraseña amo miac ticihcuiloa, tla amo tiusuario tlen Linux tlen quiihcuiloa ipan terminal quemah quicui sudo.

Ica nopa, se gestor tlen contraseñas cualli. Quipiya nochi mocontraseñas huan san monequi ticelnamiquis se, tlen gestor.

Huan tla in gestor quielnamiqui, ¿tleca ticpiyas frases tlen amo ohui para ticelnamiquis? Oticitaqueh in caracteres al azar ocachi cualli que se tlahtolli; in problema catca amo huelia tiquinelnamiquih. Ica nopa, in ohtli tlen ocachi cualli para ticcuis se gestor yeh ticcahuas ma quichihua contraseñas completamente al azar, masque amo huel ticelnamiquis.

Nochi tonalli ticcuih llaves tlen 128 o 256 bits completamente al azar, huan amo oticpehpenqui nion se. Para ticmatis, xiquinnehnehuili ica caracteres tlen huel ticihcuiloa.

128 bits   2^128 ≈ 3.4 × 10^38 (39 dígitos)
           95^20 ≈ 3.6 × 10^39 (40 dígitos)   →  20 caracteres

256 bits   2^256 ≈ 1.2 × 10^77 (78 dígitos)
           95^39 ≈ 1.4 × 10^77 (78 dígitos)   →  39 caracteres

Monequisquia ticihcuiloas 20 o 39 caracteres al azar para ma quipiya nopa fuerza.

Quemah ticalaqui ipan se sitio ica HTTPS, monavegador huan in servidor quiixtlalia se llave tlen 128 o 256 bits san ipan inehhuan. Amo quen tlen quicuih ocseqin navegadores tlen calaquih ipan nopa servidor, huan cece conexión quichihua se yancuic.[2] Tla acah quicui in datos ipan tlaixco ohtli, monequisquia quipantis nopa llave. Masque in máquina tlen Hive quiyehyecosquia llaves, amo contraseñas, se llave tlen 128 bits monequisquia quentzin 700 millones veces iedad in universo, huan se tlen 256 bits, ocachi tlen 1047 veces.[3]

Quemah tictlalia mocelular ipan se wifi ica WPA2, huelis oticihcuilo se contraseña, oticescaneo se QR o oticpachoh in botón WPS. Pero nopa contraseña amo yeh tlen quicifra momensajes. Quemah moconectaroa, modispositivo huan in router cece quipehpena se número al azar tlen 256 bits huan, ica nopa huan in contraseña, quiixtlalia se llave tlen 128 bits san para inehhuan.[4] Ocseqin dispositivos tlen red quipiyah in nopa contraseña, pero amo nopa llave.

Quemah tiquireiniciaroa mocelular, mitztlatlauhtia mopin tlen 6 dígitos achto ma mitzcahua ticcuis mohuella o moixayac. Nopa dígitos amo yeh in llave tlen quicifra modatos. Ipan se celular yancuic, mopin moneloa ica se llave al azar tlen tlalitoc ipan ichip tlen seguridad tlen nopa celular, se chip san para criptografía, huan ompa quiza in llave tlen 256 bits tlen quimocuitlahuia modatos.[5] Masque acah quicopiaros nochi modatos ipan ocse computadora, amo huelis quidescifraros san ica in PIN; nojquiya monequisquia ichip tlen seguridad tlen mocelular, huan mocelular san mitzcahua tiquiyehyecos quexquich veces. Ipan ocse publicación titlahtosqueh ica nopa llaves.

Amo ica contraseña

Satepan nochi nopa, nesi amo monequisquia ticchihuas mocontraseñas, huan ica nopa axcan quinequih quinquixtiseh. In passkeys quitocah nopa tlanemililiztli. Modispositivo quichihua al azar ome llaves, quemmanian tlen 256 bits; tlen privada mocahua ica tehhuatl huan in sitio san quipiya tlen pública. Para ticalaquis, in sitio quititlani se tlayehyecoliztli huan modispositivo quifirmaroa. Nelía ya otiquincuic; yeh quemah se sitio mitzititia se QR, ticescanearoa ica mocelular huan ya oticalac, amo oticihcuilo nion se contraseña.

Se mistli pirata ica se paño chichiltic quiescanearoa ica icelular in código QR tlen pilcatoc ipan se caja tlen tesoro ipan se oztotl tlen tlanextia.

Para ticcuis nopa llave san monequi se PIN tepitzin, mohuella, moixayac, in patrón tlen mocelular o se llave tlen USB o NFC. In PIN tlen Windows Hello nojquiya ijqui; amo quiita nion se servidor, mocui nican ipan ichip tlen seguridad tlen mocomputadora, in TPM, para quicuis in llave hueyac.

Miac empresas ya quitemacah calaquiliztli amo ica contraseña. Pehua 2025, in cuentas yancuic tlen Microsoft mochihuah amo ica contraseña; Google quitemaca passkeys quen tlen achto pehua 2023, huan ipan 2026 OpenAI oquitlali se opción tlen seguridad avanzada tlen quiquixtia in contraseña tlen ChatGPT huan quitlalia passkeys o llaves físicas. Nochi quinequih llaves hueyac tlen mochihuah inselti, huan para quimatiseh tla melahuac tehhuatl, quicuih autenticación multifactor, tlen titlahtosqueh ipan in publicación tlen huala.

Tlen oticcuiqueh


  1. Cálculos tlen otehhuan oticchiuhqueh ica nopa velocidad, tla in atacante quiyehyecoa nochi combinaciones; quemmanian quipantia quemah ya quiyehyeco tlahco. In tiempos tlen 2004 quicuih 10 106 tlayehyecoliztli ipan se segundo tlen Openwall oquitlali ipan 2006 para md5crypt ipan se Pentium 4 Xeon tlen 3.2 GHz. Tla in sitio oquicuic se hash iciuhca huan amo bcrypt, nochi huetzi ocachi iciuhca. ↩︎

  2. RFC 8446: The Transport Layer Security (TLS) Protocol Version 1.3, secciones 2 huan 7. Ipan TLS 1.3, cece conexión quichihua illaves. https://www.rfc-editor.org/info/rfc8446 ↩︎

  3. Se cálculo tlen otehhuan oticchiuhqueh. Para quiyehyecos llaves tlen cifrado amo mocui bcrypt, ica nopa in iciuhcayo amo quen tlen Hive ica contraseñas. Se estudio tlen 2021 oquitamachiuh quentzin 5 800 millones llaves AES-128 ipan se segundo ipan se tarjeta RTX 2070 Super. Se RTX 5090 quipiya quentzin 12 veces ifuerza tlen cálculo, ijqui in 16 tarjetas tlen Hive quiyehyecosquiah quentzin se billón llaves ipan se segundo. Tla iedad in universo quentzin 13 800 millones xihuitl, 2128 llaves monequisquiah quentzin 7 × 108 veces nopa xihuitl, huan 2256, quentzin 2 × 1047 veces. ↩︎

  4. NIST SP 800-97, Establishing Wireless Robust Security Networks, A Guide to IEEE 802.11i (2007), sección tlen jerarquía tlen llaves tlen WPA2. https://csrc.nist.gov/pubs/sp/800/97/final ↩︎

  5. Apple, Apple Platform Security, “Secure Enclave” huan “Passcodes and passwords”, https://support.apple.com/guide/security/secure-enclave-sec59b0b31ff/web huan https://support.apple.com/guide/security/passcodes-and-passwords-sec20230a10d/web. Android Open Source Project, File-based encryption, https://source.android.com/docs/security/features/encryption/file-based. ↩︎